بررسی تفاوت درآمد خانوارهای شهری و دهاتی بر اساس سطح تحصیلات و متغیرهای مرتبط در ولایت هرات طی سال ۱۴۰۳

سراج الدین احمدی; خیرمحمد محمدی

doi:10.67753/frsj.v3i2.207

نویسندگان

سراج الدین احمدی استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون بادغیس https://orcid.org/0009-0000-1751-3353
خیرمحمد محمدی فارغ التحصیل پوهنځی اقتصاد پوهنتون بادغیس

DOI::

https://doi.org/10.67753/frsj.v3i2.207

کلمات کلیدی:

تحصیلات؛ تجربه کاری؛ خانوارهای شهری؛ خانوارهای دهاتی؛ درآمد؛ سن؛ نوع وظیفه

چکیده

این تحقیق به بررسی تفاوت درآمد خانوارهای شهری و دهاتی بر اساس سطح تحصیلات و متغیرهای مرتبط (نوع وظیفه، تجربه کاری و سن) در ولایت هرات طی سال ۱۴۰۳ می‌پردازد. هدف تحقیق، بررسی وجود تفاوت معنادار در درآمد دو گروه شهری و دهاتی بر اساس متغیرهای یاد شده است. تحقیق از نوع کاربردی و به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری شامل خانوارهای شهری و دهاتی ولایت هرات و حجم نمونه ۱۰۰ خانوار (۵۳ شهری و ۴۷ دهاتی) به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ از طریق آزمون ناپارامتریک من–ویتنی و رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین درآمد خانوارهای شهری و دهاتی بر اساس سطح تحصیلات (U=893, P=0.012) و نوع وظیفه (U=995.5, P=0.040) تفاوت معناداری وجود دارد؛ در حالی‌که بر اساس تجربه کاری (P=0.308) و سن (P=0.133) تفاوت معناداری مشاهده نگردید. بر اساس نتایج، تفاوت در ساختار اشتغال و سطح تحصیلات میان دو گروه، نقش مهمی در ایجاد اختلاف درآمدی ایفا می‌کند. نتایج رگرسیون خطی چندگانه نیز نشان داد که محل سکونت قوی‌ترین پیش‌بین درآمد است ‎(Beta = 0.570, P < 0.001)‎ و مدل تحقیق در مجموع ۳۳٫۹ درصد از تغییرات درآمد خانوارها را تبیین می‌کند.

مراجع

منابع

عظیمی، محمد نعیم. (۱۴۰۰). روش تحقیق در اقتصاد و تجارت. انتشارات سعید.

رنجبران، هادی. (۱۳۹۸). آمار و احتمال و کاربرد آن در اقتصاد (جلد اول، چاپ ۲۴). انتشارات اثبات.

سازمان مرکز آمار افغانستان. (۱۴۰۱). سرشماری ملی جمعیت و مسکن. سازمان مرکز آمار افغانستان.

موحد،شامیر. (۱۴۰۲). علم اقتصاد کلان. انتشارات قدس.

وزارت اقتصاد افغانستان. (۱۴۰۲). گزارش وضعیت اقتصادی ولایت هرات. وزارت اقتصاد.

Asadi, M. H. (2024). Attitudes toward women's education in Afghanistan (CESifo Working Paper No. 11244). CESifo.

Barriga-Cabanillas, O., et al. (2023). Updating poverty in Afghanistan using the SWIFT-Plus. World Bank Policy Research Working Paper. World Bank.

Deming, D. J., & Silliman, M. (2025). Skills and human capital in the labor market. In Handbook of labor economics (Vol. 6). North-Holland.

Evans, D. K., et al. (2026). Changing perceptions of educational returns in low- and middle-income countries. World Development, 191, 106572.

Groteclaes, T., et al. (2025). Equity of maternal and child health services in Afghanistan. BMC Health Services Research, 25(1), 112.

Hassanzoy, N., et al. (2025). Patterns of rural and urban food insecurity in Afghanistan. Food Policy, 125, 102617.

Israel, G. D. (1992). Determining Sample Size. University of Florida, IFAS Extension, Publication PEOD-6.

Lemieux, T. (2024). Estimating the return to schooling using the Mincer equation: A survey. IZA World of Labor, Article 493.

Li, M. (2024). Labor market segmentation and the gender wage gap: A human capital perspective. Frontiers in Public Health, 12, 10977760.

Luo, H. (2024). A re-examination of the influence of human capital on the urban-rural income gap in China. Structural Change and Economic Dynamics, 71, 102837.

Montenegro, C. E., & Patrinos, H. A. (2023). Returns to schooling: A global update. World Bank Policy Research Working Paper. World Bank.

NSIA. (2021). Afghanistan income and expenditure & labor force survey 2020. National Statistics and Information Authority.

Patrinos, H. A. (2024). The returns to education over time and the effect of the COVID-19 pandemic (IZA Discussion Paper No. 17496). IZA Institute of Labor Economics.

Psacharopoulos, G., & Patrinos, H. A. (2024). Returns to investment in education: A decennial review of the global literature (updated). Education Economics, 32(1), 1–18.