بررسی تحلیل اقتصادسنجی تأثیر تورم بر بیکاری در افغانستان

سیدمسعود حبیبی; یوسف صیام; سید مولاداد سیرت; فرید احمد احمدی; حمیدالله یقین

doi:10.67753/frsj.v3i2.201

نویسندگان

سیدمسعود حبیبی استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون فراه https://orcid.org/0009-0007-7012-4796
یوسف صیام استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون کابل
سید مولاداد سیرت استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون فراه
فرید احمد احمدی استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون غرجستان فراه
حمیدالله یقین استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون غرجستان فراه

DOI::

https://doi.org/10.67753/frsj.v3i2.201

کلمات کلیدی:

افغانستان، الگو حداقل مربعات، بیکاری، تورم

چکیده

تورم و بیکاری از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصاد کلان‌اند که تغییرات آن‌ها می‌تواند بر رفاه اجتماعی، ثبات اقتصادی و روند توسعه کشورها اثرگذار باشد. رابطه میان این دو متغیر از موضوعات مهم علم اقتصاد است و نظریه منحنی فیلیپس بر وجود رابطه معکوس میان تورم و بیکاری تأکید دارد. با این حال، در اقتصادهای در حال توسعه مانند افغانستان، این رابطه ممکن است تحت تأثیر ویژگی‌های ساختاری اقتصاد و عوامل داخلی و خارجی قرار گیرد. هدف این تحقیق، بررسی تأثیر تورم بر نرخ بیکاری در افغانستان طی دوره 1990–2020 است. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل تجربی است. داده‌های مورد نیاز از بانک جهانی استخراج شده و برای بررسی رابطه میان متغیرها از الگوی رگرسیون خطی چندمتغیره به روش حداقل مربعات معمولی (OLS) با استفاده از نرم‌افزار EViews استفاده شده است. در این الگو، نرخ بیکاری متغیر وابسته و تورم متغیر مستقل اصلی بوده و رشد اقتصادی، شاخص واردات، نرخ اسعار و شاخص صادرات به‌عنوان متغیرهای کنترولی در نظر گرفته شده‌اند. نتایج برآورد الگو نشان می‌دهد که تورم در افغانستان اثر مثبت و از نظر احصائیوی معناداری بر نرخ بیکاری دارد. همچنین، نرخ اسعار اثر مثبت و رشد اقتصادی اثر منفی و معناداری بر بیکاری داشته‌اند؛ در حالی که شاخص واردات اثر منفی و شاخص صادرات اثر مثبت و معناداری نشان داده‌اند. در مجموع، یافته‌ها بیانگر آن است که رابطه تورم و بیکاری در افغانستان با پیش‌بینی سنتی منحنی فیلیپس متفاوت بوده و می‌تواند تحت تأثیر شرایط ساختاری و عوامل اقتصادی داخلی قرار داشته باشد.

مراجع

منابع

ابراهیمی، محسن، و سوری، علی.(۱۳۸۵). رابطه بین تورم و نااطمینانی تورم. دانش و توسعه، ۱۸، ۱۱۱–۱۲۶.

ابونوری، علی‌اکبر، و مومیوند، جعفر.(۱۳۹۷). سرریز نوسانات تورم و عدم اشتغال در بخش‌های مختلف اقتصاد کلان در ایران. مجله مطالعات اقتصادی ایران.

آشنا، ملیحه، و لعل‌خضری، حمید. (۱۳۹۹). همبستگی پویای شاخص نااطمینانی سیاست اقتصادی جهانی با نوسان بازارهای سهام، ارز و سکه در ایران: کاربرد الگوی. M-GARCH فصلنامه الگوسازی اقتصادسنجی، ۵)۲(، ۱۴۷–۱۷۲.

بلانچارد، الیویه. (1396). اقتصاد کلان. منشورات آموزشی پیرسون.

جعفری‌سمیعی، حسن، و معتمنی، مهد (1388). تحلیل علیت میان تورم و نااطمینانی تورمی.

خاکی، غلامرضا.(۱۳۹۸). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه‌نویسی. (چاپ نهم). انتشارات بازتاب.

خداوردیزاده، محمد. (۱۳۹۶). بررسی اثر نااطمینانی تورمی بر سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، ۱۲(۳) ، ۸۵–۱۰۲.

صدیقی، فردین احمد، و رهین، اکلیل. (۱۴۰۳). تورم و تأثیرات آن بر بیکاری در افغانستان. ژورنال علوم اجتماعی پوهنتون کابل، ۷)۴(، ۲۳۳–۲۵۰.

صفدرینی، عادل. (1395). اثرات شوک‌های نااطمینانی بر عملکرد اقتصاد کلان.

صمدی، سعید، و طباطبایی، سید علی (1392). تحلیل نااطمینانی تورمی و متغیرهای کلان اقتصادی.

عباسی‌نژاد، حسین، و کاظمی‌زاده، غلامرضا. (۱۳۷۹). تحلیلی بر منحنی فیلیپس و تعیین نرخ طبیعی بیکاری در ایران. تحقیقات اقتصادی.

علیزاده، شهرام، و مطلبی، علی. (۲۰۲۲). تحلیل فضایی اثر تورم و بیکاری بر فقر در استان‌های ایران. فصلنامه اقتصاد محاسباتی، ۱ (۱) ، ۱–۲۴.

غفاری، محمد، کریمی، علی، و حسینی، فرهاد. (۱۳۹۶). نرخ بهینه بیکاری و اثرات متقابل تورم و بیکاری. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران.

کریمی، سعید. (۱۴۰۴). نااطمینانی تورمی، نرخ بیکاری و اثرگذاری سیاست‌های پولی.

گجراتی، دامودار. (۱۳۸۹). مبانی اقتصادسنجی مترجم: ابریشمی. جلد ۱، چاپ هفتم. مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.

میرزائی، محمدرضا. (1398). بررسی بازار کار افغانستان طی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸. آکادمی علوم افغانستان.

نقدی، یزدان، حسینی، مریم، و جعفری، نرگس.(۱۳۹۹ (مقایسه اثرات تورم و بیکاری بر امنیت اجتماعی. فصلنامه مطالعات نظم و امنیت.

Friedman, Milton. (1968). The Role of Monetary Policy. American Economic Review, 58(1), 1–17.

Mengapuram, P. (2022). Historical trends of the US economy and the Phillips Curve during the 1960s.

Mankiw, N. G. (2021). Principles of Economics (9th ed.). Cengage Learning.

Samuelson, Paul A., & Solow, Robert M. (1960). Analytical Aspects of Anti-Inflation Policy. American Economic Review.

Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2020). Economic development (13th ed.). Pearson.

World Bank. (2025). Afghanistan Economic Monitor: March 2025. The World Bank Group.

Zayed, Nurul Mohammad, et al. (2018). Testing the Phillips Curve and Long-run Relationship between Inflation, Unemployment, and GDP in the Philippines using Johansen Cointegration Approach.

Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics (5th ed.). New York: McGraw-Hill.