نقش تحقیق در تولید علم و پیشرفت جوامع دانش‌بنیان

Rozbeh Barakzai; Ali Ahmad Mohammadi; Safiullah Fetrat

نویسندگان

Rozbeh Barakzai Chemistry Department, Science Faculty, Herat University, Afghanistan
Ali Ahmad Mohammadi Chemistry Department, Science Faculty, Herat University, Afghanistan
Safiullah Fetrat Chemistry Department, Science Faculty, Herat University, Afghanistan

کلمات کلیدی:

Scientific Research; Knowledge Production; Sustainable Development; Knowledge-Based Society; Innovation; Higher Education System; Research

چکیده

در عصر حاضر که دانش و تکنولوژی از ارکان اصلی قدرت و توسعه به‌شمار می‌روند، تحقیق نقشی حیاتی در تولید علم، نوآوری و تحقق توسعه پایدار دارد. با این‌حال، کشورهای در حال توسعه، از جمله افغانستان، با چالش‌هایی همچون ضعف زیرساخت‌های علمی، نهادینه‌نشدن فرهنگ تحقیق‌محور و نبود ارتباط مؤثر میان پوهنتون و جامعه مواجه‌اند. این وضعیت، بازنگری در سیاست‌های علمی و تقویت جایگاه تحقیق را ضروری می‌سازد. هدف این تحقیق، بررسی نقش پژوهش در فرآیند تولید علم، تحلیل موانع موجود و سنجش نگرش اساتید پوهنتون نسبت به اثرات کاربردی تحقیقات علمی در افغانستان است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و کمی بوده و داده‌ها از طریق پرسش‌نامه لیکرت و با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی ساده از میان ۴۵۰ نفر از استادان، محصلان و کارمندان پوهنتون‌های هرات، جامی و غالب گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بین سطح تحصیلات، آگاهی پژوهشی و نگرش نسبت به اهمیت تحقیق، رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین، تقویت نظام‌های پشتیبان، ایجاد پیوند میان تحقیق و نیازهای جامعه و افزایش انگیزه محققان، می‌تواند نقش مؤثری در پیشرفت علمی و ارتقای سیاست‌گذاری‌ها ایفا کند. در نتیجه، اصلاح ساختارهای تحقیقی، تأمین منابع مالی پایدار و گسترش تعامل پوهنتون با صنعت و جامعه، برای توسعه علمی ضروری است.