مفهوم‌شناسی کلمۀ ویل در قرآن¬کریم با تأکید بر پیام¬های تربیتی آن

چکیده

توبیخ و سرزنش انسان‌های گناهکار و هشدار به آنان برای دست کشیدن از اعمال زشت، یکی از روش‌های بارز در قرآن کریم است. الله متعال در آیات متعدد برای برخی از مجرمین، افزون بر وعده عذاب و انذار به دوزخ، کلمه «ویل» را به‌کار برده است. اهمیت تحقیق پیرامون این موضوع از دو جهت قابل توجه است: نخست، از جهت قرآنی و تفسیری که خود دارای ارزش و فضیلت والایی است و دوم، از آن رو که «ویل» کلمه‌ای هشدار دهنده و سرزنش‌آمیز بوده و مفسرین در تفسیر آن دیدگاه‌های گوناگونی ارائه داده‌اند که نیازمند بررسی عمیق است تا مفهوم و پیام‌های تربیتی آن روشن شود. در قرآن کریم کلمهٔ «ویل» برای مرتکبان گناهانی چون تحریف احکام الهی، سنگدلی، کفر، شرک، ظلم، دروغ‌پنداشتن حق، تهمت زدن، کم‌فروشی، عیب‌جویی، طعنه‌زدن و بی‌توجهی به نماز به‌کار رفته است. بی‌تردید مرتکبین چنین اعمالی شایستهٔ این هشدار شدید می‌باشند. از مهم‌ترین پیام‌های تربیتی حاصل از بررسی این آیات آن است که مسؤولان دینی و اجتماعی می‌توانند در انذار مردم از گناهان از لحن هشدار دهنده و قاطع استفاده کنند. همچنین ضایع کردن حقوق الهی و انسانی سبب آشفتگی روحی، افسردگی و از بین رفتن آرامش در جامعه می‌شود. اسلام دینی جامع است که هم به نیکی‌ها دعوت می‌کند و هم از بدی‌ها باز می‌دارد. روش تحقیق در این مقاله کتابخانه‌ای و تحلیلی بوده و از روش تفسیر موضوعی نیز استفاده شده است. به‌طور کلی کلمه «ویل» در سه حالت به‌کار رفته است: از جانب الله متعال بر مجرمین از سوی انسان بر خود و از انسانی بر دیگری. هدف اصلی تحقیق، گردآوری آیات دارای کلمه «ویل»، بیان دیدگاه مفسرین و تحلیل پیام‌های تربیتی آن است.