شرح حديث الثاني والأربعین من الأربعين النووية

Abstract

هدف این تحقیق بررسی شرح حدیث چهل و دوم از کتاب اربعین نووی است. کتاب توسط حافظ امام ابو زکریا یحیی بن شرف دمشقی شافعی (631-676هـ) تألیف شده است. حدیث چهل و دوم این کتاب بیانگر وسعت دایره مغفرت و رحمت خداوند متعال است که تمام گناهان و خطاها را دربر می‌گیرد. این حدیث، دعوتی است به‌سوی امیدواری و اطمینان به وسعت عفو و پروردگار؛ چراکه الله متعال نسبت به بندگان خود مهربان است و به ضعف و ناتوانی آن‌ها آگاه است. این حدیث یکی از مفاهیم اساسی شریعت اسلامی را بیان می‌کند. روش تحقیق استقرایی و تحلیلی بوده است، چنانچه محقق مطالب و نصوص را جمع‌آوری و بررسی کرده و سپس به تحلیل آن‌ها می‌پردازد تا به نتایج متوقعه دست یابد. در پایان تحقیق به این نتیجه می‌رسد که فرزندان آدم از شرافت و منزلتی خاصی نزد خداوند برخوردارند؛ زیرا خداوند آن‌ها را با کلام خود مخاطب قرار داده است. رحمت خداوند بسیار گسترده است؛ به‌گونه‌ای که تمامی گناهان را مشمول مغفرت خویش قرار می‌دهد و از بخشیدن آن‌ها هیچ باکی ندارد. امید و خوشحالی به فضل و بخشش الهی و آزمندی به احسان و عطای او تعالی همراه با عمل به آنچه مقتضیات شریعت اسلامی است از عبادت‌های قلبی است بلکه از بزرگ‌ترین عبادات محسوب می‌شود. این حدیث بر این نکته تأکید دارد که الله متعال شرک اکبر را نمی‌بخشد اما گناهان و معاصی کوچک‌تر از شرک را مورد مغفرت خود قرار می‌دهد. همچنین، انسان ذاتاً معصوم نیست و ممکن است مرتکب گناهان و خطاها شود اما باید پس از هر لغزشی، توبه کند و به خداوند رجوع نماید. فرزندان مکلف هستند به توبه، استغفار و رجوع به او تعالی در تمام عمر مداومت ورزند. دعا، همراه با امید، استغفار و تمسک به توحید، از مهم‌ترین اسباب دست‌یابی به مغفرت الهی به شمار می‌آید.