نقش مبانی نظام اقتصادی اسلام در تحقق مؤلفه‌های توسعۀ اقتصادی
DOI:
https://doi.org/10.67753/frsj.v3i2.199Keywords:
توسعه اقتصادی، توزیع درآمد، توسعه پایدار، رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، کاهش فقر، مبانی نظام اقتصادی اسلامAbstract
چکیده
توسعه اقتصادی یکی از مهم‌ترین اهداف جوامع معاصر است که تحقق آن علاوه بر عوامل مادی، نیازمند مبانی اعتقادی، اخلاقی و ارزشی است. نظام اقتصادی اسلام با برخورداری از مبانی منسجم، چارچوبی جامع برای سامان‌دهی فعالیت‌های اقتصادی و تحقق توسعه همه‌جانبه ارائه می‌کند. هدف این تحقیق، تبیین نقش مبانی نظام اقتصادی اسلام در تحقق مؤلفه‌های توسعه اقتصادی است. در این تحقیق، عقیده و توحید، ثواب و عقاب، حلال و حرام، استخلاف و پرهیز از ضرر رساندن به دیگران به‌عنوان مبانی نظام اقتصادی اسلام و رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، کاهش فقر، بهبود توزیع درآمد و توسعه پایدار به‌عنوان مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعه اقتصادی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هر یک از مبانی نظام اقتصادی اسلام از طریق تقویت مسئولیت‌پذیری، ایجاد انگیزه‌های معنوی، هدایت فعالیت‌های اقتصادی در چارچوب حلال، حفظ حقوق افراد و صیانت از منافع عمومی، نقش مؤثری در تحقق رشد اقتصادی، استقرار عدالت اجتماعی، کاهش فقر، بهبود توزیع درآمد و دستیابی به توسعه پایدار ایفا می‌کند. بر این اساس، توسعه اقتصادی در اندیشه اسلامی صرفاً به افزایش تولید و درآمد محدود نمی‌شود، بلکه فرآیندی ارزش‌محور و همه‌جانبه است که در پرتو مبانی اعتقادی و اخلاقی اسلام، رفاه مادی و معنوی جامعه را به‌طور هم‌زمان تأمین می‌کند.
References
منابع
ابن فارس، احمد بن فارس. (1404هق). معجم مقاييس اللغة، چاپ اول، محقق: عبدالسلام محمد هارون، قم: مكتب الاعلام الاسلامي.
اصغری، محمود. (1379). آزادی در قلمرو اقتصادی تحلیلی مقایسه¬ای میان نظامیان اقتصادی اسلام و لیبرلیسم، نشریه پژوهشهای اجتماعی اسلامی، شماره21، فروردین و اردیبهشت، صص75-101.
امیر بادشاه، محمد امین. (بی‌تا). تيسير التحرير، بیروت: دارالفکر.
بابللی، محمود. (1980). الاقتصاد فی ضوء الشریعة الاسلامیة. بیروت: دارالکتاب اللبنانی.
تودارو، مایکل پی و اسمیت، استفان سی. (1398). توسعه اقتصادی(ترجمه غلام علی فرجادی). تهران: انتشارات سمت.
جنیدل، حمد عبدالرحمن. ( 1406). مناهج الباحثین فی الاقتصاد الاسلامی، الریاض: شرکة العبیکان للطباعة و النشر.
حاكم نيشابوري، محمد بن عبد الله .(1411/1990). المستدرك على الصحيحين، چاپ اول، تحقيق، مصطفى عبد القادر عطا، بيروت: دار الكتب العلمية.
حسینی، عبدالمنان. (1401). آرمانشهر قرآن کریم با رویکرد انتقادی به الگوی لیبرالیسم، ایران جامعة المصطفی(رساله دکتورا).
دسوقی، فاروق احمد. (بی‌تا). استخلاف الانسان فی الارض، اسکندریه: دارالدعوة للطبع و النشر و التوزیع.
دعایی، حبیب¬الله؛ انصاری، محمد علي؛ مرتضوی، سعید. (1391). مبانی مدیریت اسلامی و الگوهای آن، چاپ هفتم، تهران: بیان هدایت نور، 1391هش.
دهخدا، علی‌اکبر. (۱۳۷۷). لغت‌نامه دهخدا. تهران: مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی زبان فارسی.
سید قطب. (1403). خصائص التصور الاسلامی و مقوماته، چاپ هشتم، بیروت: دارالشروق.
شاذلی، حسن. (1399). الاقتصاد الاسلامی،بی جا: دارالاتحاد العربی للطباعة.
شوقی، احمد دنیا. (1404). النظریه الاقتصادیة من منظور اسلامی، چاپ اول، الریاض: مکتبة الخریجی.
عثمانی، شبیراحمد. (1385). تفسیر کابلی، تهران: انتشارات احسان.
عسکری، حسن بن عبدالله. (1400). الفروق فی اللغة، چاپ اول، بیروت دارالآفاق.
فکری احمد نعمان. (1405). النظریه الاقتصادیة فی الاسلام، چاپ اول، بیروت: دارالقلم دبی.
قحف، منذر. (1399). الاقتصاد الاسلامی، الکویت: دارالقلم.
قرافي، شهاب الدین ابوالعباس احمدبن ادریس. (1416هـ). نفائس الاصول فی شرح المحصول. تحقیق عادل احمد و علی محمد معوض. چاپ اول، قاهره: مکتبه نزار مصطفی الباز.
قرضاوی، یوسف. (1404). الخصائص العامة للاسلام، چاپ دوم، بیروت: مؤسسة الرسالة.
مدنی، داود. (1373). مقدمه‌ای بر تئوری های سازمان و مدیریت، چاپ چهارم، تهران: دانشگاه نور.
مرزوقی، عمر بن فیحان. (1427). النظام الاقتصادی فی الاسلام، چاپ دوم، ریاض: مکتبه الرشد.
مرطان، سعید، سعد. (1425). مدخل للفکر الاقتصادی فی الإسلام، چاپ دوم، بیروت: مؤسسة الرسالة.
معین، محمد. (1386هش). فرهنگ فارسی معین، چاپ چهارم، تهران: انتشارات اَدِنا.
مؤدب، رضا. (1386هش). مبانی تفسیر قرآن، قم: دانشگاه قم.
ناصری، شهناز. (1393). بررسی تطبیقی اهداف اقتصادی مکتب اقتصاد اسلامی و اقتصاد سرمایه‌داری، نشریه اقتصاد اسلامی، شماره 8، پاییز صص7-28.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Farah Research and Scientific Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
