بررسی حکم شنیدن قرائتِ خود در نمازهای سرّی

چکیده

این مقاله به بررسی فقهی مسئلهٔ شنیدن صدای قرائت در نمازهای سرّی (آهسته) می‌پردازد.  هدف اصلی تحقیق، تبیین حکم فقهی شنیدن صدای قرائت توسط نمازگزار و روشن‌ساختن نقش آن در صحت ادای الفاظ قرآن کریم و در نتیجه صحت نماز است. در این راستا، مفاهیم کلیدیِ شنیدن، قرائت، جهر و خفاء به‌ صورت لغوی و اصطلاحی تعریف و تحلیل شده و به اهمیت تلاوت قرآن کریم در نماز، فضیلت کلام الهی نسبت به سایر کلام‌ها، و تأثیر معنوی قرآن بر انسان اشاره گردیده است. پرسش محوری تحقیق این است که آیا نمازگزار در نمازهای سرّی مکلف به شنیدن صدای قرائت خود می‌باشد یا خیر؟  روش تحقیق، کتابخانه‌ای بوده و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مقایسه‌ای انجام شده است؛ بدین‌گونه که آیات قرآن کریم، احادیث نبوی و آرای فقهای مذاهب مختلف اسلامی گردآوری، توصیف، تحلیل و نقد گردیده ‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در این مسئله سه دیدگاه فقهی مورد تحقیق وجود دارد: شنیدن صدای قرائت توسط خود نمازگزار شرط صحت قرائت است، خروج صدا از دهان هرچند به گوش نرسد ولی عرفاً قابل شنیدن باشد کافی است، صرف تصحیح و ادای صحیح حروف کفایت می‌کند و شنیدن صدا شرط نیست. دلایل هر یک از این اقوال به ‌صورت مستند بررسی و ارزیابی شده است. نتیجهٔ تحقیق حاکی از آن است که پس از مقایسه و سنجش ادلهٔ فقهی، دیدگاه سوم از قوت بیشتری برخوردار بوده و به‌عنوان قول راجح ترجیح داده می‌شود. این پژوهش می‌کوشد با رعایت اصول تحقیق آکادمیک، به تقویت مباحث فقهی مربوط به کیفیت قرائت در نمازهای سرّی یاری رساند.