تأثیر تاریخ کشت و ورایتی بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم در ولسوالی بالابلوک ولایت فراه

چکیده

چکیده

گندم (Triticum aestivum L.) به­عنوان مهم‌ترین غله در افغانستان و جهان، نقش اساسی در تأمین امنیت غذایی و اقتصاد زراعتی دارد. دهاقین ولایت فراه، به‌خصوص در ولسوالی بالابلوک، با چالش‌هایی چون تغییرات اقلیمی، کمبود بارندگی و عدم آگاهی از تاریخ مناسب کشت و ورایتی سازگار مواجه‌اند. این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر تاریخ‌های مختلف کشت و ورایتی‌های گندم بر عملکرد و اجزای عملکرد آن در شرایط نیمه‌خشک ولایت فراه انجام شد. این تحقیق در فصل زراعتی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ در قالب طرح بلاک‌های کامل تصادفی فکتوریل (RCBD) با سه تکرار اجراء گردید. تریتمنت شامل سه تاریخ کشت (۲۵ میزان و ورایتی‌های مقاوم09 و للمی15، ۱۵ عقرب و ورایتی‌های مقاوم09 و للمی15 و ۵ قوس و ورایتی‌های مقاوم09 و للمی 15) بودند. صفاتی چون ارتفاع نبات، تعداد پنجه فی متر مربع، تعداد دانه فی خوشه، وزن دانه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد کاه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت مورد ارزیابی قرار گرفت. اعداد و ارقام با نرم‌افزارهای2016 MS Excel وSAS تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که تاریخ کشت، ورایتی و اثر متقابل آن‌ها تأثیر معنی‌داری (P<0.05) بر صفات کلیدی از جمله ارتفاع نبات، تعداد دانه فی خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه و شاخص برداشت داشتند. تاریخ میانه (۱۵ عقرب) نسبت به تاریخ‌های دیگر نتایج برتری ارائه نمود و ورایتی للمی۱۵ از لحاظ عملکرد دانه برتر از مقاوم۰۹ بود. بیش‌ترین عملکرد دانه از ترکیب تاریخ کشت ۱۵ عقرب و ورایتی للمی۱۵ حاصل گردید که نشان‌دهنده اهمیت انتخاب تاریخ مناسب کشت و ورایتی سازگار در بهبود تولید گندم در شرایط نیمه‌خشک فراه است.