تحلیل اثر نوسانات نرخ ارز بر تجارت خارجی افغانستان طی دوره‌ 1990 تا 2023

چکیده

تجارت خارجی به‌عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد کشورهای درحال‌توسعه، تحت تأثیر متغیرهای متعددی قرار دارد. در این میان، نوسانات نرخ ارز به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای بر روند و حجم تجارت خارجی ایفاء نماید. با توجه به اهمیت روزافزون تجارت خارجی در تحقق رشد اقتصادی و دستیابی به‌توسعه پایدار، تحقیق حاضر با هدف تحلیل اثر نوسانات نرخ ارز بر تجارت خارجی افغانستان طی دورهٔ زمانی 1990 تا 2023 انجام شده است. این تحقیق با رویکرد کمی و بر مبنای داده‌های سری زمانی سالانه صورت گرفته است. به‌منظور تحلیل روابط میان متغیرها، از مدل خود رگرسیونی با وقفه‌های توزیعی استفاده گردیده است. همچنین، برای بررسی ایستایی متغیرها و وجود رابطه بلندمدت میان آن‌ها، آزمون‌های ریشه واحد فیلیپس–پرون و هم‌انباشتگی کرانه‌ها به‌کار گرفته شد. افزون بر این، از مدل تصحیح خطا جهت برآورد روابط کوتاه‌مدت و تعیین سرعت تعدیل پس از وقوع شوک‌های اقتصادی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که ضریب بلندمدت اثر نوسانات نرخ ارز بر تجارت خارجی افغانستان 54/0-‎ و ضریب کوتاه‌مدت 92/0-‎ است. این یافته‌ها بیانگر آن است که نوسانات نرخ ارز در هر دو بازه زمانی کوتاه‌مدت و بلندمدت تأثیر منفی بر تجارت خارجی افغانستان داشته و عاملی بازدارنده در مسیر پایداری تجاری و اقتصادی کشور محسوب می‌شود.