اثر تابش‌های ترموگرافیک بر بهبود انتقال آب و مواد در آوندهای چوبی تحت شرایط تنش حرارتی

صبور خیرمحمدزاده; پوهنیار نورمحمد کاکر; پوهنمل مسلم حلیمی

نویسندگان

صبور خیرمحمدزاده دیپارتمنت اگرانومی، پوهنځی زراعت
پوهنیار نورمحمد کاکر دیپارتمنت اگرانومی پوهنځی زراعت پوهنتون فراه
پوهنمل مسلم حلیمی دیپارتمنت کیمیا، پوهنځی تعلیم و تربیه، پوهنتون فراه

کلمات کلیدی:

آوندهای چوبی، ترموگرافیک، تابش، تنش گرما، نباتات

چکیده

تابش‌های ترموگرافیک(Thermal Infrared Radiation - TIR) به‌عنوان یکی از تکنالوژی‌های جدید در زراعت، اثرات قابل ملاحظه‌ای بر بهبود انتقال آب و مواد معدنی در آوندهای چوبی، به‌خصوص در شرایط تنش حرارتی( گرما) دارد. تنش حرارتی یکی از مهم‌ترین عوامل محدود کننده رشد نباتات است که می‌تواند منجر به کاهش ظرفیت جذب و انتقال آب، افزایش تعرق و افزایش تولید نوع فعال اکسیجن( ROS- Reactive Oxygen Species) شود. این عوامل در نهایت باعث اختلال در میتابولیزم نبات و کاهش عملکرد می‌گردد. تابش‌های ترموگرافیک از طریق کاهش کشش سطحی آب، افزایش تحرک مالیکولی و کاهش مقاومت انتقال در آوندهای چوبی، سبب بهبود جریان آب و جلوگیری از پدیده کویتیشن( شکستگی انساج آوندی به دلیل کاهش شدید فشار یا خشکی زیاد) می‌شوند. علاوه بر این تأثیر این تابش‌ها بر تنظیم باز و بسته شدن منافذ برگ شده که باعث افزایش مؤثریت آب مصرفی نبات و تعامل بهتری بین تعرق و جذب آب ایجاد می‌کند. همچنین، این تابش‌ها قادر اند فعالیت انزایم‌های آنتی اکسیدیشن را افزایش داده و استرس اکسیدتیوو ناشی از تنش گرمی را کاهش دهند. مطالعات تجربی بر روی انواع نباتات مزروعی مانند گندم، برنج و جواری نشان داده است که تابش‌های ترموگرافیک می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تحمل نباتات نسبت به تنش گرمی ایفاء کنند. با این حال، چالش‌هایی نظیر هزینه بالای تجهیزات و نیاز به مطالعات بیشتر جهت طرح ریزی این تکنالوژی وجود دارد. این مقاله مروری، یافته‌های علمی جدید را بررسی کرده و اهمیت استفاده از تابش‌های ترموگرافیک را در بهبود تحمل نباتات به تنش‌های حرارتی تبیین می‌کند.